Bu hafta Kayra Akademi’de verdiğim bir seminerde ülkemizde şarap sektörü ile en çok merak edilen konulardan birinin bu alanda uzmanlaşma ve kariyer imkânları ile ilgili detaylar olduğunu fark ettim. Şarapla profesyonel anlamda ilgilenenler özellikle Batı ülkelerinde kapsamlı bir kitleyi oluşturuyor. Burada bahsetmek istediğim dallar, bağcılık ve şarapçılığın ötesinde servis, satış, pazarlama, işletme, dağıtım, eğitim, yayıncılık, halkla ilişkiler gibileri.
Öncelikle belirtmeliyim, davulun sesi uzaktan hoş gelir. Şarap engin bir konu ve hangi dalında olursa olsun uzmanlaşmak bir hayli zaman ve maddi yatırım gerektiriyor. Özetle şarap bir tutku işi. Bu konuda bir kariyeri ciddi anlamda düşünenlerin göz önünde bulundurmaları gerekenlerin başında dışarıdan gözüktüğü kadar kolay ve keyifli olmadığı gelmeli. Sonuçta alkollü bir içecek ile ilgili mesleklerin çoğu uzun iş saatleri, gece çalışmaları ve yıpratıcı şartlarla gelebiliyor.
Mevcut kariyerini şaraba duydukları romantizm ile beraber terk edip, karşılaştıkları engellerden çabucak yılan ve mesleklerine geri dönenler, barajı aşıp sakin sulara kavuşanlardan daha fazla. Buna rağmen, şarap tutkusu ağır basıp bu içeceğe gerçek anlamda gönül veren “fanatikler” için tüm bu didinmenin sonunda alacakları tatmin ve sevdikleri işi yapmanın vereceği mutluluk paha biçilmez, tarifi zor bir duygu. Bağda ve şaraphanede dökülen terlerin bir bakıma devamı bu.
Şarap her şeyden önce bir tarım ürünü, hatta yeryüzündeki en sofistike tarım ürünü. Lüks tüketim maddesinden içilemeyecek derecede kötüsüne kadar uzanan geniş kalite yelpazesine yayılan her şarabın başlangıcı toprak. Bu yüzden bu konuyu meslek edinenlerin başlıca ilkesi de tıpkı ürünün kendisi gibi ayakları yere sağlam basıyor olması. Şarabı bitirebilmek için bir insan ömrünün asla yeterli olmadığını benimsemek ilk iş, çünkü şarap kişinin tam konuya hâkim olduğunu sandığı bir anda onu hazırlıksız yakalayıp tepetaklak edebilecek derinlik ve karmaşıklıkta.
Servis sektörü ve şarap organik iki kavram olsa da bugün dünya çapında açılan her on şişeden sadece ikisi profesyonel servis yoluyla tüketiliyor. Bilhassa küresel krizden sonra özel mekânlar şarap tüketiminin büyük çoğunluğunun gerçekleştiği yerler halini almış durumda. Buna rağmen şarap üreticileri en gözde restoranların listelerinde yer alabilmeyi bir prestij konusu ve etkin bir pazarlama kanalı olarak görüyor. Bu yüzden şarap kariyerleri arasında servis sektörü önemli bir yer tutmakta. Bu alanda da someliyelik, yani ileri şarap garsonluğu, saygın bir kategori.
Özellikle şarap eğitimi ve kariyeri açısından popüler bir başlangıç noktası teşkil eden someliyelik için belirli bir eğitim standardı yok. İçki servisinden, bardan yetişen birçok uzman someliye var. Bu işi yapanlar servisin şarap dışında kalan kısmıyla asla ilgilenmemeliler, en fazla müşterilere yemek eşleşmesi konusunda fikir vermeliler. Servisin gerisi garsonların ve komilerin işidir. Uzun yıllar bu meslekte deneyim kazananlara ileri kariyer imkânları sunan eğitim uluslararası “Master Sommelier” (MS) diplomasidir. Bu prestijli diploma dünyada sadece 171 kişide vardır.
Zorlu bir eğitim ve sınav süreci gerektiren MS unvanına sahip kişilerin büyük bir çoğunluğu bu meslekte kalıp dünyanın şarap konusunda en meşhur restoran veya restoran zincirlerinde şarap direktörlüğüne yükselmektedir. Bu şahıslar bir someliye takımının lideridir ve servisten ziyade satın alma, tasnif ve araştırma gibi ofis konularıyla ilgilenirler. MS seviyesine yükselmenin ilk şartı son derece hassas bir burun ve damağa sahip olmaktır, yani bu kariyerde pratik ağır basar. Akademik bilgi de MS sınavı için oldukça önemlidir ama az farkla ikinci planda kalır.
Bir şarap profesyonelinin ulaşabileceği son eğitim ve kariyer noktası “Masters of Wine” adındaki unvandır. Adeta bir dokunulmazlık teşkil eden bu doruk tüm ilimler içerisinde başarması en zor derecelerden biridir. PhD ile karatede kara kuşak arasında yer alan MW mertebesinde dünyada 279 kişi vardır. Hem MS hem de MW sahibi olan kişi sayısı ise sadece beştir ve bunların hepsi önce MS daha sonra MW olmuşlardır. Sadece MS olanlar daha çok servis ve eğitim ağırlıklı bir kariyer güderken, MW sahipleri yazarlıktan danışmanlığa şarap dünyasının şüphesiz liderleridir. Genelde şarapla ilgili tartışmalarda son noktayı koymaya MW bakış açısı yeterli olur.
MW programına aday olmanın başlıca ön koşulu İngiliz kökenli WSET adlı eğitim kurumundan üniversite seviyesinde bir eğitim olan Diploma (DWS) sahibi olmaktır. Bu yönde tavsiye edilen basamaklar aynı kurumun Intermediate ve Advanced programlarını tamamlamaktır. MS için ise bu tür ön eğitimler gerekmemektedir. Bu iki bambaşka eğitim ve kariyer kolunun yanı sıra, şarap işletmeciliği ile ilgili son yıllarda birçok üniversitede MBA seviyesinde dahi eğitimler verilmeye başlanmıştır. Bu profesyonel seçeneklerin yanı sıra, amatörlere hitap eden sayısız kurs ve sertifika vardır. Önemli olan kişinin şaraba duyduğu tutkuyu ne denli ileri taşımak istediğidir.
Sizlere iyi şarap dolu günler diliyorum, çünkü ömür vasat şarap içmek için çok kısa!
01/03/2010